است . بدان كه در كلام بعضي از فقها ذكر شده است با اين مسئله ، مسئله ديگر وآن اين است كه بفروشد متاعي را به أقل قيمتين در مدت كمي وبه أكثر قيمتين در مدت زيادتر وحكم آن را هم ، مثل اين قرار داده‌اند واين صريح كلام مفيد ، است وشايد تكيهء ايشان به فهم علتي ، باشد از روايات والقاء فارق . واما لفظ " ابعد الأجلين " در روايت سكونى ، پس آن ، محمول بر تغليب است وبر حال اطلاق شده است لفظ " اجل " تغليبا ، مثل شمسين وقمرين ، چنان كه در خود روايت نيز توضيح آن شده است . وبه هر حال ، اظهر در اين نيز بطلان است ، چنان كه مذهب أكثر أصحاب است ، بلكه به طريق أولى . والله أعلم بالصواب . 14 - سئوال : در بيع فضولي ، خيار فسخ ، مخصوص مالك است يا مشترى را هم مىباشد ؟ جواب : مشترى را خيار نمىباشد ، بلكه از جانب أو ، بيع لازم است . 15 - سئوال : معامله‌اى كه به اسم معاوضه شده باشد ، لازم است يا جايز ؟ جواب : هر گاه به رسم واسم هبهء معوضه باشد لازم است واگر نه آن باشد ونه ديگرى از عقود لازمه ، پس در لزوم آن اشكالى هست وتا حال لزوم آن بر حقير معلوم نشده . 16 - سئوال : گرفتن وظايف كه مال شاه مىباشد وبه رعيت حواله مىكنند وقدرى از أو را كم مىكنند ، آيا بر آخذ آن ، حلال است يا نه ؟ جواب : خراج أراضي خراجيه مال مصالح عامهء مسلمانان است ، مثل طلبهء علوم وأئمة صلاة ومؤذنين وپل وحمام ومسجد ، وليكن به اذن امام عادل . ودور نيست كه اگر مجتهد جامع الشرايط اذن بدهد وآن شخص گيرنده از مصالح عامهء مسلمين باشد ، مثل طلبهء علوم وأئمة صلاة ، تواند گرفت . 17 - سئوال : از وجه بيع شرط چون بايع مسلط بر فسخ است ، هر گاه از ده تومان مثلا يك تومان بدهد قبل از انقضاى مدت ، بيع فسخ مىشود يا اينكه موقوف است به دادن تمام ؟ جواب : هر گاه شرط دادن ثمن شده تا تمام را ندهد مسلط بر فسخ نيست ، مگر اينكه